نگارش: الهام عليزاده ، كارشناسي ارشد رشته باستان شناسي

مقدمه:
اليماييان از ساكنين بومي خوزستان بوده كه از دير باز در اين سرزمين صاحب فرهنگ و تمدن غني بوده اند.آنان بي شك بازماندگان همان ايلاميان قدرتمند هزاره سوم ق.م در خوزستان مي باشند كه پس از شكست از آشور باني پال سالها در انزواي سياسي به سر برده ليكن در اولين فرصت پيش آمده توانستند از لاك خويش بيرون آمده و بار ديگر خود را در تاريخ مطرح نمايند. با همان قدرت،همان جسارت و همان روش پيشين توانستند تحولات فرهنگي شگرفي در دوران اشكاني ايجاد نمايند.آنها سرزمين خوزستان را كه رنگ و بوي فرهنگ هلنيستي در تمام زوايايش رخنه كرده بود، زدودند و خود خالق و اشاعه دهنده فرهنگ بومي و محلي گرديدند.
    آثار متعددي از آنها بر جاي مانده كه گوياي توانمندي آنها در زمينه هاي اقتصادی ، سياسي و حكومت داري است. معابد سنگي بسيار با شكوه ، مقابر سر دابه اي پر تكلف، انبوهي از نگار كندها ، سكه ها، گچبري ها، پيكركها و مجسمه هاي فلزي نمونه هايي از اين آثارند.
بي ترديد اليماييان از معدود ايالات خودمختار و كوچك محلي بودند كه توانستند در تمامي اركان دولت ايران تاثير به سزايي داشته باشند تا جايي كه اردوان آخرين شاه اشكاني براي رويارويي با رقيب خويش اردشير ساساني از آنها كمك طلبيد و جهت حفظ كيان و تاج و تخت خويش به قواي نظامي آنان اعتماد نمود.

بافت‌ عبا در خوزستان سابقه‌اي ديرينه دارد به طوري که مي‌گويند پيشينه‌اش به بيش از 500 سال مي‌رسد.

به گزارش از خوزستان، در گذشته عبابافي در اين استان در شهرهاي دزفول، شوش، سوسنگرد و بهبهان رواج داشته است و هم‌اکنون توليد آن بيشتردر شهرهاي شادگان و بهبهان انجام مي‌شود. اين عباها معمولا به رنگ‌هاي خرمايي، مشکي، خاکستري و شيري است که توسط بافندگان رنگرزي مي‌شود.

معاون ميراث فرهنگي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري با موافقت ساخت هتل لاله در عرصه شهر باستاني شوش، چشم خود را روي آثار تاريخي اين شهر باستاني بست. پيش از اين پي‌کني‌ها براي ساخت اين هتل منجر به تخريب محوطه‌اي به وسعت 100 در 100 متر متعلق به دوره اشکاني و ساساني شد.

در حالي که مديران سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري کشور از بلامانع بودن ساخت دو هتل در شوش خبر مي‌دهند، مشاور عالي پايگاه ميراث فرهنگي شوش تاکيد کرد که ساخت اين دو هتل محوطه‌اي هخامنشي و اشکاني _ ساساني را از بين مي‌برد. وي معتقد است ساخت اين هتل‌ها بزرگترين تخريب آثار باستاني در تاريخ ايران را به دنبال دارد.

به عقيده‌ي رييس پيشين سازمان ميراث فرهنگي، بخش خصوصي بايد در همه‌ي زمينه‌ها در حوزه‌ي ميراث فرهنگي مانند حفاظت، پژوهش و معرفي فعال باشد و اداره‌ي موضوع ميراث فرهنگي در كشور ايران با ابعاد، تنوع و مشخصاتي كه آثار دارند، به‌عنوان يك امر همگاني درنظر گرفته شود.

سيدمحمد بهشتي در گفت‌وگو با خبرنگار بخش ميراث فرهنگي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، بيان كرد: سازمان‌دهي هر گروه، شاخه يا موضوع با كيفيت متناسب با آن موضوع و فعال شدن نهادهاي غيردولتي، معيار مشخصي است كه موجوديت ميراث فرهنگي بايد از طريق آن به رسميت شناخته شود و همه‌ي تبعات آن پذيرفته شود.

 سرپرست گروه تعيين عرصه و حريم شهر باستاني شوش درپي اعلام نظر معاون ميراث فرهنگي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري مبني بر بدون مانع بودن ساخت دو هتل در شوش، بيان كرد: ساخت اين‌ دو هتل، يعني اين‌كه شوش فكر ثبت جهاني را از سر خود بيرون كند.

دبير اجرايي انجمن دوست‌داران ميراث فرهنگي مسجدسليمان از ريزش تاق آتشكده‌ي سيم بند انديكا براثر زمين‌لرزه‌ي هفته‌ي گذشته در اين شهرستان خبر داد.

ايوب سلطاني در گفت‌وگو با خبرنگار بخش ميراث فرهنگي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) در خوزستان، اظهار داشت: براثر زمين‌لرزه‌ي پنجشنبه (11 مهرماه) در انديكا از توابع مسجدسليمان، تاق آتشكده‌ي سيم بند به‌دليل آسيب‌هاي قبلي ريزش كرد.

وي ادامه داد: زمين‌لرزه‌ي انديكا سبب آسيب ديدن درزهاي تاق جنوبي و ايجاد خسارت‌هايي به اين اثر تاريخي شده است.

او هم‌چنين با اشاره به وجود حفاري‌هاي غيرمجاز درون ساختمان آتشكده و استفاده‌ي بوميان از سنگ‌هاي اين بناي تاريخي به‌عنوان مصالح ساختماني به‌دليل بي‌اطلاعي، رسيدگي و توجه مسؤولان را به اين اثر تاريخي خواست.

به گفته‌ي سلطاني، اين آتشكده به دوره‌ي ساساني متعلق است و مردم آيين‌هاي خود را در آن برپا مي‌كردند.

معاون ميراث فرهنگي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري اعلام كرد: ساخت دو هتل در شوش كه با توجه به ملاحظاتي متوقف شده بود، از آنجا كه اين هتل‌ها هيچ تداخلي با عرصه‌ي شهر تاريخي شوش ندارند، از نظر سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري بدون مانع است.

رييس انجمن دوستداران ميراث فرهنگي رامهرمز گفت: اگر اداره ميراث فرهنگي استان امسال براي قلعه اميرمجاهد معروف به عمارت بهبهاني فكري نكند، به نظر من به كلي تخريب خواهد شد.

منصور معتمدي در گفت و گو با  (ايسنا) در خوزستان اظهار كرد: علاوه بر جاهاي ديگرْ قسمت مياني قلعه نيز ريزش كرده و تنها يك قسمت آن سالم مانده‌ كه با بارش باران امكان ريزش آن نيز وجود دارد.

مجتبی گهستونی

آلودگی آب رودخانه کارون ناشی از سه منبع شهری، صنعتی و کشاورزی است. فاضلاب این منابع به رودخانه کارون تخلیه می شود و آن را به شدت آلوده می کند به طوری که در برخی نقاط رودخانه توصیه شده است حتی برای شنا نیز از آن استفاده نشود چراکه ممکن است ایجاد آلودگی و بیماری کند.

مجموعه‌هاي عظيم معماري با ديوارهاي قطور در هفت‌تپه

وضعيت ويترين‌ها و دماي محيط نگه‌داري از اشيا در موزه‌ي هفت‌تپه استاندارد نيست

حفاظت اضطراي از كاوش‌هاي دكتر نگهبان در هفت‌تپه اولويت دارد

چهارمين فصل كاوش باستان‌شناسي با هدف تشخيص كاربرد ساختارهاي معماري، در محوطه‌ي باستاني هفت‌تپه در استان خوزستان آغاز شد.

سرپرست كاوش باستان‌شناسي هفت‌تپه در گفت‌وگو با (ايسنا)، بيان كرد: كاوش اين فصل از حدود دو هفته پيش آغاز شده است. پيش از اين، كار را با اندازه‌گيري‌هاي ژيوفيزيك آغاز كرديم و ساختارهايي را زير زمين توانستيم تشخيص دهيم.

به گفته نايب رييس انجمن دوستداران ميراث فرهنگي خوزستان (تاريانا)، نقش برجسته‌ها و كتيبه‌هاي " تنگ بتا " در انديكا با برخورداري از 12 سنگ نگاره بزرگ و پنج كتيبه تاكنون به ثبت نرسيده‌اند.

بنام خدا

جناب آقای مهندس فتاح       

 وزیر محترم  نیرو -  جمهوری اسلامی ایران

 موضوع: پیشنهاد بررسی کارشناسی  احداث نیروگاه خورشیدی تولید برق در خوزستان

 با سلام

 احتراما" ؛  همانگونه که استحضار دارید استان خوزستان بدلیل شرایط خاص جغرافیایی و آب و هوایی ؛ مشکلات خاص خود را دارد و علیرغم وجود مراکز مهم تولیدی و صنعتی متاسفانه از نظر امکانات رفاهی ؛  خدماتی و  زیست محیطی دارای مشکلات فراوان  می باشد. یکی از مهمترین این مشکلات سهمیه بندی آب و برق و سایر انرژی های مورد نیاز برای زندگی است که  هر چند گاه ناگریز و  به اجبار می باشد اما در مناطقی همچون خوزستان و خصوصا" در ماههای  گرم سال زندگی را برای مردم این خطه بسیار سخت و مشکل می نماید.

سخنگوی انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان:

آيا بیان تعیین حریم 4 هزار اثر باستانی تا پایان امسال دروغی بیش نیست؟

در پی اظهارات رییس سازمان میراث فرهنگی خوزستان مبنی بر تعیین حریم 4 هزار باستانی در استان خوزستان تا پایان امسال سخنگوی انجمن تاریانا این سخنان رئیس سازمان را که فكر مي كند به منظور عوام فریبی انجام شده است را دروغی بیش ندانست.

انتخاب رييس سازمان ميراث فرهنگي خوزستان به عنوان مدير نمونه نشانه چيست؟

 جعفر حجازي ، استاندار خوزستان بي توجه به انتقادهاي پي در پي مبني  بر ضعف صادق محمدي رييس سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري خوزستان در سامان دادن به امور مربوط به تخريب و نگهداري ميراث فرهنگي ، سامان دادن به  گردشگري و فلج شدن صنايع دستي وي را به عنوان مدير نمونه استاني انتخاب كرد.

 اين اقدام استاندار در حالي صورت گرفت كه مدت هاست در مطبوعات ، خبرگزاري ها و راديو انتقادات مختلفي مبني بر ضعف رييس سازمان ميراث فرهنگي خوزستان مطرح مي گردد. حال سئوال پيش مي آيد آيا اين همه انتقاد را استاندار نخوانده و نشنيده است يا اينكه بدون توجه به افكار عمومي اقدام به انتخاب ايشان نموده است.

دهمين روز از هفتمين ماه سال خورشيدي مصادف با جشن باستاني مهرگان است. آييني که هنوز زرتشتيان ايران آن را در کمال آزادي برگزار مي کنند و نماد پيروزي نيروي راستي و عدالت بر دروغ و ستمگري است.در ايران باستان، جشن مهرگان پس از نوروز داراي اهميت ويژه‌اي بود . به اين دليل که هر دو آغاز فصل‌هاي سال را نويد مي‌دادند. نوروز آغاز تابستان و مهرگان، آغاز زمستان، زيرا در آن زمان سال به دو فصل تقسيم مي شد.

خبرگزاري فارس: ورودي‌هاي بزرگ، اما بي‌روح، درهاي بزرگ ولي فولادي، گاه خوش‌رنگ و پرلعاب و گاه رنگ‌ و رو رفته و اينها آن چيزي است كه درگذر از كوچه‌ها و كوي‌هاي شهر، با آن روبه‌رو هستيم و مثلاً نماد «خانه‌»هاي ماست.به گزارش خبرگزاري فارس از تبريز، اما ديروز، هر در ورودي، نشانه‌اي از سنت و آيين مردم‌داري، صفا و ارتباط دوسويه بين ميزبان و مهمان بود.

مجتبي گهستوني

ايران با متوسط ۲۵۰ ميليمتر بارندگى در سال در مقابل ۷۵۰ ميليمتر متوسط بارندگى سالانه دنيا، جزو كشورهاى نيمه خشك محسوب مى شود. دامنه هاى غربى و جنوب غربى زاگرس كه حدود ۳۰ درصد منابع آب سطحى كشور را به خود اختصاص داده اند، داراى بزرگ ترين حوضه هاى آبريز كشور هستند. در بلندى هاى اين ناحيه كه جزو مناطق پرباران كشور به شمار مى رود، قسمت عمده ريزش در فصل هاى پائيز و زمستان به صورت برف است و آب شدن آنها كه از اواخر فصل زمستان آغاز مى شود تا اواخر بهار ادامه مى يابد بخش عمده آب سالانه رودخانه هاى آن را تأمين مى كند و در تابستان به تغذيه از آب چشمه سارها و زهكش هاى زيرزمينى منحصر مى شود. مهم ترين حوضه هاى آبريز اين دامنه ها كارون، كرخه  و دز محسوب مي شوند. رودخانه کارون منبع اصلي تأمين آب شرب استان خوزستان از اين رودخانه است و اين درحالي است که فاضلابهاي شهري، صنعتي و کشاورزي مستقيمأ وارد آن مي‌شود.

در ادامه روند تخریب آثار و محوطه های باستانی در خوزستان که عمدتا توسط افراد بومی، حفاران غیر مجاز و یا بیل های میکانیکی پروژه های عمرانی صورت می گیرد ، این بار تسطیح تپه های باستانی به چغامیش ایلامی در دزفول رسید.

علی رغم بیان موفقیت سازمان میراث فرهنگی،گردشگری و صنایع دستی خوزستان در تحقق بخشیدن به مصوبات سفر ریاست محترم جمهوری به استان خوزستان ، این سازمان با نزدیک شدن دور دوم سفر هیات دولت هنوز به تعهدات خود در خصوص ایجاد گردشگری در اندیکا و بعضی نقاط دیگر عمل نکرده است.

به گفته رييس انجمن دوستداران ميراث فرهنگي رامهرمز، موزه رامهرمز 2 ماه است كه به علت مشكلاتي به حالت تعطيل درآمده است.

همچنین وی به رها شدن قلعه داودختر خبر داد: محدوده قلعه تاريخي داودختر منطقه نظامي اعلام شده و به دليل بي‌توجهي و عدم رسيدگي مورد تجاوز سارقان و حفاري‌هاي غيرمجاز قرار مي‌گيرد.

رييس انجمن دوستداران ميراث فرهنگي بهبهان خبر داد؛

رييس انجمن دوستداران ميراث فرهنگي بهبهان از نبود توجه و رسيدگي به چند محوطه و روستاي باستاني موجود در اطراف اين شهرستان انتقاد كرد.

دولتي مختاران در گفت و گو با (ايسنا) در خوزستان اظهار كرد: روستاي " پشگر " در كنار روستاي گردشگري " تنگه تكاب " يكي از روستاهاي تاريخي و باستاني است كه به حال خود رها شده است. روستاي " پشگر " به عنوان يكي از روستاهاي گردشگري شناخته شده كه در آن تخته سنگ‌هاي عمودي وجود دارند كه سرسبز نمي‌شوند و عشاير به زبان محلي آنها را " گر " مي‌نامند.

مجتبي گهستوني : انديمشك در كنار خرابه‌هاي شهر قديم (لور) و (اري‌ترين) احداث گرديده است. لور شهري آباد بود كه جغرافي ‌نويساني چون اصطخري و مقدسي از آن نام برده‌اند. گويا شهر لور تا قرون وسطي از آبادي بهره‌مند بود و پس از آن رو به ويراني نهاده است. انديمشك در دوره قاجاريه و در حكومت حاج صالح‌خان مكري با ساختن قلعه‌اي اهميت پيدا كرد و صالح‌آباد ناميده شد، سپس به انديمشك تغيير نام يافت. مردم اين شهر در گذشته در كپرها، چادرهاي ساده و بعدها در خانه‌هاي گلي زندگي مي‌كردند. ولي امروزه رشد و توسعه قابل توجهي يافته است.

اين مقاله در تاريخ دوم مهرماه به دعوت خانه فرآوران از مجتبي گهستوني ، سخنگوي انجمن دوستداران ميراث فرهنگي تاريانا در سالن مشاركت هاي مردمي تهران ارائه شد.

مقدمه

عرصه 1200 هکتاري شهر باستاني شوش اگرچه اكنون توسط باستان شناسان مشخص شده اما هنوز به تصويب نرسيده است و در پيچ و خم امور اداري مانده است. در صورت تصويب اين عرصه وضعيت ملاحضات حفاظتي درباره شوش توسط تمامي نهادهاي دولتي و سازماني مشخص خواهد شد. 

انجمن دوستداران ميراث فرهنگي تاريانا خوزستان خواستار محصور شدن محوطه چهار هزارساله هفت تپه شد تا به اين طريق از تخريب آثار كشف شده در اين محوطه توسط عوامل زيست محيطي و انساني جلوگيري شود.اين انجمن همچنين وجود دكل‌هاي فشار قوي برق را باعث آشفته شدن آرامش بازديدكنندگان اين سايت و شكشتن عرصه اين منطقه  مي‌داند.

مهمترين يافته‌هاي سه فصل گذشته در هفت تپه ساختماني اداري است و الواح ميخي (بابلي ميانه)، اسناد، مدارک، بايگاني‌ها، فهرست مربوط به اشياء گران بها که احتمالاً در همين ساختمان بايگاني مي‌شده‌اند. 

از سوي انجمن تاريانا در خانه فرآوران ايران مطرح شد:

ايلام ، آغازي براي تاريخ مدنيت

خانه فرآوران ايران با دعوت از سخنگوي انجمن دوستداران ميراث فرهنگي تاريانا خوزستان از ايشان خواست كه پيرامون سه محوطه باستاني شوش ، هفت تپه و چغازنبيل به سخنراني بپردازد.

مجتبي گهستوني كه به نمايندگي از انجمن دوستداران ميراث فرهنگي تاريانا خوزستان در مركز مشاركت هاي مردمي شهرداري تهران حضور يافت سخنراني خود را باعنوان " ايلام ، آغازي براي تاريخ مدنيت " همراه با پخش عكس هايي از دوره هاي مختلف تاريخي اين محوطه ها، حفاري ، مرمت ، ساخت موزه، اشياء مكشوفه و... ارائه داد.